De HKZ-audit komt eraan. Misschien is het uw eerste keer, of wilt u dit jaar beter voorbereid zijn dan vorig jaar. In beide gevallen helpt het om te weten wat er precies gebeurt, waar de auditor naar kijkt en welke vragen u kunt verwachten. In dit artikel leest u hoe een HKZ-audit verloopt, wat het verschil is tussen een interne en een externe audit, en hoe u zich met een eenvoudige checklist goed voorbereidt.
Wat is een HKZ-audit?
Bij een HKZ-audit beoordeelt een auditor of uw organisatie werkt volgens de HKZ-norm die bij u past. HKZ staat voor Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector. De norm beschrijft hoe u als zorg- of welzijnsorganisatie uw kwaliteit organiseert, bewaakt en verbetert.
De auditor kijkt niet alleen naar uw documenten. Hij of zij wil vooral zien dat u in de praktijk doet wat u heeft vastgelegd. Daarom bestaat een audit uit gesprekken met medewerkers, het inzien van registraties en soms een rondgang door de organisatie. Meer over de norm zelf leest u op onze pagina over HKZ-certificering.
Interne en externe HKZ-audit: wat is het verschil?
Er zijn twee soorten audits, en ze hebben een ander doel.
- Interne audit: u controleert zelf, of met hulp van een adviseur, of uw kwaliteitssysteem werkt. De interne audit is een eis van de norm en vindt minstens eens per jaar plaats. Het is uw generale repetitie: wat u nu vindt, kunt u nog rustig oplossen.
- Externe audit: een onafhankelijke certificerende instelling beoordeelt of u aan de norm voldoet. Alleen na een positieve externe audit ontvangt of behoudt u het HKZ-certificaat.
Een adviseur kan u helpen met de interne audit en met de voorbereiding, maar de externe audit doet altijd een onafhankelijke partij. Zo blijft het certificaat betrouwbaar. Meer over de interne audit leest u bij onze dienst interne audit.
De externe audits in de certificeringscyclus
Een HKZ-certificaat is drie jaar geldig. In die drie jaar krijgt u met verschillende externe audits te maken:
| Audit | Wanneer | Waar kijkt de auditor naar? |
|---|---|---|
| Certificatieaudit, fase 1 | Voor de eerste certificering | Is uw kwaliteitssysteem compleet en klaar voor de beoordeling in de praktijk? Vooral documenten en opzet. |
| Certificatieaudit, fase 2 | Kort na fase 1 | Werkt het systeem in de praktijk? Gesprekken, registraties en bewijs. |
| Periodieke audit | Jaar 2 en jaar 3 | Houdt u het systeem bij en pakt u verbeterpunten op? Steekproef van de norm. |
| Hercertificatieaudit | Voor het einde van jaar 3 | Opnieuw de volledige norm, voor een nieuwe periode van drie jaar. |
Hoeveel tijd de auditor nodig heeft, hangt vooral af van het aantal medewerkers en locaties. Voor een kleine organisatie is dat vaak een halve tot een hele dag per audit. Wat dat kost en hoe lang het hele traject duurt, leest u in ons artikel over de kosten en doorlooptijd van een HKZ-certificaat.
Hoe verloopt een HKZ-audit op de dag zelf?
Elke certificerende instelling heeft een eigen werkwijze, maar de opbouw is meestal hetzelfde.
- Auditplan vooraf. U ontvangt van tevoren een planning: welke onderwerpen aan bod komen, met wie de auditor wil spreken en hoe laat.
- Openingsgesprek. De auditor stelt zich voor, licht het doel en de planning toe en beantwoordt uw vragen.
- Gesprekken en steekproeven. De auditor spreekt met de directie, de kwaliteitsfunctionaris en medewerkers op de werkvloer. Tussendoor bekijkt hij of zij registraties, zoals klachten, incidentmeldingen, cliëntdossiers en scholing.
- Rondgang. Bij een organisatie met een eigen locatie loopt de auditor soms mee om te zien hoe er in de praktijk wordt gewerkt.
- Slotgesprek. De auditor vertelt wat goed gaat, welke afwijkingen er zijn gevonden en wat de vervolgstappen zijn. U hoort dus meteen aan het eind van de dag waar u staat.
Wat doet een HKZ-auditor, en wat niet?
Een HKZ-auditor werkt voor een certificerende instelling en is onafhankelijk. Hij of zij beoordeelt aan de hand van bewijs: wat staat er beschreven, wat zeggen medewerkers en wat blijkt uit de registraties? Komt dat overeen, dan is dat een goed teken.
Wat een auditor niet doet, is adviseren hoe u iets moet oplossen. Dat zou de onafhankelijkheid aantasten. Een auditor zoekt ook niet naar perfectie. Hij of zij wil zien dat u risico’s kent, dat u leert van wat er misgaat en dat u verbetert. Een organisatie die eerlijk laat zien dat iets nog niet goed loopt en al een verbeterplan heeft, maakt meestal een betere indruk dan een organisatie die alles mooier voorstelt dan het is.
Welke vragen stelt de HKZ-auditor?
De precieze vragen hangen af van uw norm en uw organisatie. Onderstaande vragen komen in de praktijk vaak terug. Loop ze vooraf met uw team door: wie het antwoord in eigen woorden kan geven, staat sterk.
Aan de directie en de kwaliteitsfunctionaris
- Wat zijn uw kwaliteitsdoelen voor dit jaar, en hoe meet u of u ze haalt?
- Welke risico’s heeft u voor uw organisatie en uw cliënten in kaart gebracht, en wat doet u eraan?
- Wat kwam er uit de laatste interne audit, en wat heeft u daarmee gedaan?
- Wat staat er in de laatste directiebeoordeling, en welke besluiten zijn daaruit voortgekomen?
- Hoe weet u wat cliënten van uw zorg vinden, en wat heeft u met de uitkomsten gedaan?
- Hoe beoordeelt en kiest u leveranciers en onderaannemers?
Aan medewerkers
- Wat doet u als er een incident of bijna-incident gebeurt? Waar meldt u dat?
- Wat doet u als een cliënt een klacht heeft?
- Waar vindt u de werkafspraken en protocollen die voor uw werk gelden?
- Welke scholing heeft u het afgelopen jaar gevolgd, en hoe houdt u uw kennis bij?
- Kunt u een voorbeeld geven van iets dat is verbeterd naar aanleiding van een melding of klacht?
Over dossiers en registraties
- Mag ik een paar cliëntdossiers inzien? Zijn de afspraken met de cliënt vastgelegd en geëvalueerd?
- Waar ziet u dat medewerkers bevoegd en bekwaam zijn voor hun taken?
- Hoe volgt u verbeteracties op, en wie is waarvoor verantwoordelijk?
Merkt u dat het antwoord op een van deze vragen lastig is? Dan heeft u meteen een goed onderwerp voor uw voorbereiding.
Wat gebeurt er als de auditor afwijkingen vindt?
Afwijkingen zijn heel gewoon, ook bij goed georganiseerde zorgaanbieders. De auditor maakt meestal onderscheid tussen kleine en grote afwijkingen.
- Kleine afwijking: een onderdeel werkt nog niet helemaal zoals de norm vraagt, maar het systeem als geheel functioneert. U stelt een verbeterplan op en de auditor kijkt bij de volgende audit of het is opgelost.
- Grote afwijking: een eis wordt niet of nauwelijks ingevuld, of het systeem werkt op een belangrijk punt niet. U moet dit binnen een afgesproken termijn oplossen en aantonen, voordat het certificaat wordt verstrekt of behouden.
Hoeveel tijd u krijgt en hoe u de oplossing aantoont, spreekt de certificerende instelling met u af. Belangrijk is dat u niet alleen het symptoom herstelt, maar ook de oorzaak aanpakt. Daar let de auditor op.
Na de audit: rapport en certificaat
Na de audit ontvangt u een auditrapport met de bevindingen. Bij de eerste certificering of een hercertificering beoordeelt de certificerende instelling daarna het dossier. Is alles in orde, dan ontvangt u het certificaat. Reken tussen de audit en het certificaat op enkele weken.
Met het certificaat op zak begint het eigenlijke werk: het systeem levend houden. Organisaties die dat het hele jaar door doen, merken dat elke volgende audit minder voorbereiding kost.
Checklist: zo bereidt u zich voor op de HKZ-audit
Gebruik deze takenlijst in de weken voor de audit:
- ☐ De interne audit van dit jaar is uitgevoerd en de bevindingen zijn opgepakt
- ☐ De directiebeoordeling is gehouden, met doelen, resultaten en besluiten
- ☐ Uw risicoanalyse is actueel
- ☐ Klachten en incidentmeldingen zijn geregistreerd, geanalyseerd en opgevolgd
- ☐ De resultaten van het laatste cliënttevredenheidsonderzoek zijn besproken en vertaald naar acties
- ☐ Protocollen en werkafspraken zijn actueel en medewerkers weten waar ze staan
- ☐ Scholing, diploma’s en bevoegdheden van medewerkers zijn vastgelegd
- ☐ Een paar cliëntdossiers zijn steekproefsgewijs gecontroleerd op volledigheid
- ☐ Verbeteracties uit de vorige audit zijn afgerond of hebben een duidelijke planning
- ☐ Medewerkers die de auditor spreekt, weten wat ze kunnen verwachten
- ☐ De planning van de auditdag is gedeeld en er is een rustige ruimte beschikbaar
Kunt u nog niet alles afvinken? Begin dan bij de interne audit. Die laat het snelst zien waar u staat.
Veelgestelde vragen over de HKZ-audit
Hoe lang duurt een HKZ-audit?
Dat hangt af van de omvang van uw organisatie, het aantal locaties en het soort audit. Voor een kleine organisatie is het vaak een halve tot een hele dag. De certificerende instelling berekent de auditduur vooraf en zet die in de offerte.
Moeten alle medewerkers aanwezig zijn?
Nee. De auditor spreekt een selectie van medewerkers, meestal volgens de planning die u vooraf ontvangt. Zorg wel dat de mensen op die planning beschikbaar zijn en weten wat er van hen wordt verwacht.
Kan ik de HKZ-audit uitstellen?
Een audit kan in overleg worden verplaatst, maar houd rekening met de geldigheid van uw certificaat. Een periodieke audit of hercertificatieaudit moet op tijd plaatsvinden om het certificaat te behouden. Overleg bij twijfel zo vroeg mogelijk met uw certificerende instelling.
Is een HKZ-audit voor een kleine organisatie anders?
De opbouw is hetzelfde, maar de audit is korter en de auditor houdt rekening met uw omvang. Een kleine praktijk hoeft niet hetzelfde te laten zien als een grote instelling. Lees meer over HKZ voor kleine organisaties.
Goed voorbereid de HKZ-audit in?
Wij helpen zorgorganisaties bij elke stap: van de interne audit en de directiebeoordeling tot de voorbereiding van uw medewerkers. Op verzoek zijn we ook aanwezig tijdens de externe audit. Zo gaat u met vertrouwen de dag in en weet u vooraf waar u staat.
Plan een gratis online intake of vraag vrijblijvend een offerte aan.